راه‌های تقویت حافظه

تمرین پراکنده با مطالعه با فاصله، روش تداعی معانی، استفاده از پیش سازمان دهنده و روش بند به بند و استفاده از مواد غذایی غنی از فسفر و کلسیم از راه‌های تقویت حافظه می‌باشد، برای تمرکز حواس نیز باید با عوامل بر هم زننده تمرکز از جمله عدم علاقه نسبت به موضوع مورد مطالعه، آشفتگی‌های درونی، عدم هماهنگی بین قدرت اراده و تخیل و آشفتگی‌های بیرونی مقابله نمود.

مبانی حفظ کردن مطالب

مردم همیشه به‌شوخی می‌گویند تنها چیزی که در مدرسه یاد گرفتیم «حفظ کردن» بود، ولی ظاهرا خیلی از افراد حتی حفظ کردن را هم یاد نمی‌گیرند. مثلا وارد یک اتاق شوید و از همه‌ بپرسید چطور چیزی را به‌سرعت حفظ می‌کنند. بیشتر آنها احتمالا می‌گویند با تکرار کردن. این روش هرگز موفق نخواهد بود. تکرار کردن راه مناسبی برای حفظ سریع مطالب نیست. بهتر است به‌خاطر آوردن آن را امتحان کنید. مشکل اینجاست که برای به‌خاطر آوردن چیزی باید اول آن را یاد بگیرید. همه‌ی ما روش‌های مختلفی برای یادگیری داریم. در این مقاله با چند روش همگانی به‌خاطر آوردن آشنا می‌شوید. با این روش‌ها می‌توانید اطلاعات خیلی زیادی را در مدت زمان کوتاهی حفظ کنید.

چرا قرآن را حفظ کنیم

یاد خدا تأثیر بسزایی در روان آدمی دارد و دل‎ها در پرتو آن آرام می‎گیرد. خداوند متعال می‎فرماید: «أَلا بِذِکرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» آگاه باش، دل‎ها با یاد خدا آرام می‎گیرد. یکی از نام‎های قرآن ذکر است. تلاوت و حفظ قرآن نوعی ذکر خداوند است که انسان در پرتو آن از هجوم بسیاری از فشارهای روانی و اضطرابات درونی مصون می‎ماند. پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‎فرماید: مثل قرآن مثل کیسه‎ی سربسته‎ی پر از مشک است. اگر آن را باز کنی، بوی مشک فضا را معطر می‎سازد و اگر به حال خود رها سازی، سود نمی‎بخشد. قرآن نیز، چنانچه به تلاوتش روی آوری، فضا را از عطر خود آکنده می‎سازد و روان را نشاط می‎بخشد؛ و اگر تلاوت نکنی، در سینه‎ات پنهان می‎ماند.

همانطوری که خانه ویران نزد مردم بی ارزش است، دلی خالی از قرآن نیز پیش خداوند بی ارزش است. قال رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله ـ: اِنَّ الَّذی لَیسَ فی جَوفِهِ شَیءٌ مِنَ الْقُرآنِ کالْبَیتِ الْخَراب. «کسی که در درونش چیزی (سوره یا آیه ای) از قرآن نباشد، همانند خانه ویران است.»

تقویت حافظه در اسلام

تکرار، ساده‌ترین راهکاری است که در یادآوری هر چیزی مؤثر است. فرض کنید با شخص جدیدی به اسم سیاوش آشنا شده‌اید. وقتی سیاوش خودش را معرفی کرد، بهتر است به جای اینکه بگویید «از آشنایی‌تون خوش‌وقتم.» از جمله‌ی «سیاوش، از آشنایی باهات خوش‌وقتم.» استفاده کنید تا با تکرار اسم طرف مقابل، اسمش را راحت‌تر به خاطر بسپارید.

یک کودک سه ساله به طور حتم آنقدر بزرگ شده که بتواند قاشق و چنگال دست بگیرد. اما فقط کافی است کودک دلبندتان را موقع غذا خوردن به حال خودش رها کنید تا ببینید چه افتضاحی به بار می‌آورد. کودکان در این سن اگرچه می‌توانند قاشق و چنگال دست بگیرند، هنوز قادر نیستند با قاشق و چنگال، شبیه بزرگ‌ترها غذا بخورند، اما سعی می‌کنند با تکرار مداوم این رفتار که البته در تمرین‌های اولیه چیزی جز کثیف‌کاری نیست، روش صحیح غذا خوردن با قاشق و چنگال را یاد بگیرند. با تکرار مداوم این رفتار، مسیرهای عصبی جدیدی در مغز کودک شکل می‌گیرند و موجب می‌شوند کودک در نهایت یاد بگیرد شبیه بزرگ‌ترها غذا بخورد.

بدیهی است که هرچه بیشتر از مغزتان کار بکشید، عملکرد مغز بهبود می‌یابد. مثلا یادگیری یک ساز جدید موجب خواهد شد در تبدیل اطلاعات دیداری (نُت موسیقی) به یک کار عملی (نواختن ساز) مهارت بیشتری پیدا کنید. یا مثلا یادگیری یک زبان جدید، مغزتان را با طرز تفکری متفاوت مواجه خواهد کرد و ناگزیرتان می‌کند خودتان را به شیوه‌ی دیگری ابراز کنید.

ترفندهای آموزش مطالعه موثر

اصلا خواننده‌ی بهتر شدن یعنی چه؟ خواننده‌ی بهتر شدن به معنای سریع‌تر و کارآمدتر شدن به هنگام خواندن و در عین حال درک آن چیزی است که می‌خوانید. ما در این مقاله نگاهی خواهیم داشت به شیوه‌ی انجام این کار و اینکه چگونه می‌توانیم عادت‌های خواندن ضعیف را کنار بگذاریم.

میانگین سرعت خواندن بسیاری از افراد، ۲۵۰ واژه در دقیقه است. یعنی خواندن یک صفحه‌ی متوسط کتاب یا متن، ۱ تا ۲ دقیقه طول می‌کشد. پس اگر سرعت خود را تا ۵۰۰ واژه در دقیقه افزایش بدهید، می‌توانید زمان خواندن‌تان را به نصف برسانید و زمانی را که در آن صرفه‌جویی کرده‌اید، به کارهای دیگری اختصاص بدهید یا زمان بیشتری را صرف استراحت و رفع استرس کنید.

تندخوانی مهارت مفید و ارزشمندی است. با‌این‌حال، زمان‌هایی وجود دارند که استفاده از این تکنیک مناسب نیست. برای مثال بهتر است مدارک مهم و چالش‌برانگیز را آهسته بخوانید تا بتوانید جزئیات را به‌طور کامل درک کنید.

12